ศิลปะเพื่อผู้พลัดถิ่นของจิตรกรสีน้ำชื่อหม่อง หม่อง ติน

ในบ้านพักหลังเล็กๆ ที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก มือผอมบางของชายพม่าคนหนึ่งกำลังจรดปลายพู่กันแต่งแต้มสีสันลงบนกระดาษวาดเขียนสีขาว เวลาผ่านไปนานนับเดือน ภาพชายชราผู้ลี้ภัยชาวกะเหรี่ยงนั่งทอดสายตาจากระเบียงออกไปเบื้องหน้าจึงเริ่มปรากฏชัดแทนที่กระดาษสีขาว หลายปีต่อมา มือของชายคนเดิมยังคงแต่งแต้มกระดาษขาวจนกลายเป็นภาพสะท้อนเรื่องราวของผู้พลัดถิ่นจากประเทศพม่ารวมแล้วไม่น้อยกว่า 50 ภาพ

ปัจจุบัน ภาพวาดเหล่านี้ไม่ได้อยู่เป็นเพื่อนเขาในห้องพักเหมือนเช่นเคย หากกำลังเดินทางข้ามน้ำข้ามทะเลไปบอกเล่าเรื่องราวความทุกข์ยากของผู้คนจากประเทศพม่าตามงานแสดงศิลปะในหลายประเทศทั่วโลก รวมทั้งตีพิมพ์อยู่บนปฏิทินและหนังสืออีกหลายเล่ม

บ้านและการรอคอย

โดย รัชนีกร ทองทิพย์
เผยแพร่ครั้งแรก www.thaingo.org

“แม่ตายแล้ว แม่ไม่มีแล้ว ...”
เสียงชายหนุ่มปลายสายร้องไห้สะอึกสะอื้นราวเป็นเด็ก

“ใจเย็น ๆ ค่อย ๆ เล่าให้ฟัง” ฉันงง ค่อยตั้งสติ
รับฟังเสียงภาษาไทยกระท่อนกระแท่นจากเพื่อนหนุ่มชาวพม่า

ตันทุน หนุ่มชาวพม่าจากย่างกุ้ง (เมืองหลวงที่ถูกทำให้กลายเป็นอดีต) อายุ 28 ปี เข้ามาทำงานเมืองไทยกว่า 10 ปีแล้ว เคยทำงานทุกอย่างตั้งแต่ประมง โรงงาน ก่อสร้าง จนตอนนี้ทำงานร้านอาหารในกรุงเทพฯ ทำงานมากกว่า 12 ชั่วโมงต่อวัน แต่ได้เงินเดือนแค่ 6,000 บาท มีแฟนเป็นคนพม่าจากเมืองเดียวกัน ทั้งสองคนขยันทำงานอดออมเก็บเงินไว้ ตันทุนเคยบอกฉันว่า

“ปีหน้า ผมจะกลับบ้านแล้วนะ” น้ำเสียงมีแววปลื้มปิติ
“อยากกลับบ้านไปอยู่กับแม่ เปิดร้านเล็ก ๆ กินไม่มาก ใช้ไม่มาก ก็พออยู่ได้”
ก่อนสงกรานต์ฉันได้เจอกับคนทั้งคู่ เขาบอกว่า “ปีนี้ยังไม่ได้กลับบ้าน เก็บเงินยังไม่พอ”
“สงกรานต์ไปไหน ไปวัดด้วยกันไหม” ฉันถาม
“ไปไม่ได้หรอก ช่วงสงกรานต์ตำรวจออกจับคนพม่าเยอะ” เขาตอบ

ตอบคุณนคร ไทยใหญ่:คนไร้รัฐในทัณฑสถาน

โดย รศ.ดร.พันธุ์ทิพย์ กาญจนะจิตรา สายสุนทร

ความนำ

ด้วยว่า ผู้เขียนมีหน้าที่จะต้องไปตรวจเยี่ยมเชิงกัลยาณมิตรตามเรือนจำและสถานพินิจเป็นเวลามากว่า 3 ปีแล้ว และได้พบเห็นคนไร้รัฐคนไร้สัญชาติที่ต้องเข้าไปอยู่ในทัณฑ์สถานในทุกแห่งที่ไปเยี่ยม จึงตั้งใจที่จะเขียนถึงคนไร้รัฐคนไร้สัญชาติประเภทนี้มานานแล้ว ประจวบกับคุณนคร ไทยใหญ่ ซึ่ง“ถูกคุมขัง อยู่ที่ รจก. คลองไผ่”ได้เขียนจดหมายมาถามปัญหาสถานะบุคคลผ่านท่านบรรณาธิการสาละวินโพสต์ ผู้เขียนจึงถือโอกาสนี้ที่จะเขียนถึง “คนไร้รัฐคนไร้สัญชาติในทัณฑ์สถาน” เสียที

แม่ตาวคลินิก แสงสว่างในความมืดบนชายแดนตะวันตก

โดย ธันวา สิริเมธี

เด็กชายโมเช่อายุ 12 ปี เกิดที่เมืองพะอัน จังหวัดเมียวดี ประเทศพม่า เริ่มป่วยเป็นโรคหัวใจรูมาติค ตั้งแต่อายุ 7 ปี ทำให้เขาไม่สามารถวิ่งเล่นได้เหมือนเด็กทั่วไป แม่เคยพาไปพบหมอที่โรงพยาบาลในกรุงย่างกุ้ง หมอบอกว่าเขาจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดให้เร็วที่สุดก่อนที่อาการจะหนักจนลิ้นหัวใจตีบแคบลงและเสียชีวิตในที่สุด

เนื่องจากครอบครัวของเด็กชายมีฐานะยากจนเช่นเดียวกับประชาชนส่วนใหญ่ในประเทศพม่า ลำพังรายได้กับค่าใช้จ่ายประจำวันยังแทบไม่เพียงพอ โอกาสเก็บเงินค่าผ่าตัดลูกชายเป็นเพียงความฝันที่ไกลเกินเอื้อม ผู้เป็นแม่จึงต้องทนเฝ้าดูลูกชายเดินเข้าใกล้ความตายอย่างทุกข์ทรมานใจ

วันหนึ่ง คนในหมู่บ้านมาบอกว่าที่ชายแดนไทยมีคลินิกแห่งหนึ่งรักษาโรคให้กับผู้ป่วยจากประเทศพม่าโดยไม่คิดค่ารักษา หากโชคดีเด็กชายอาจได้รับการผ่าตัด ได้ยินดังนั้น ผู้เป็นแม่จึงรวบรวมเงินค่า
เดินทางพาลูกชายที่กำลังนอนรอความตายขึ้นรถมุ่งหน้ามายังแม่น้ำเมย พรมแดนธรรมชาติที่กั้นขวางชีวิตอันแตกต่างราวฟ้ากับดินของผู้คนบนสองแผ่นดินเอาไว้

ผักจอลอแล แกงส้มผักรวมแบบไทยใหญ่

ชาวไทใหญ่นับว่านิยมรับประทานผัก และนำมาประกอบหารหลายชนิด เมนูอาหารชาติพันธุ์ฉบับนี้ ขอเสนออาหารมีส่วนประกอบของพืชผักในท้องถิ่นนานาชนิด ด้วยเมนูที่ชื่อ “ผักจอลอแล”   คำว่า “จอ” หมายถึงการต้มเป็นเวลานาน ๆ (ซึ่งจะต่างจากวิธี “แกง” ที่เมื่อเดือดก็เป็นอันเสร็จ) ส่วน  “ลอแล” หมายถึง ผสมรวมกัน รวมแล้วก็หมายถึงการนำผักหลาย ๆ ชนิดมาต้มรวมกันเป็นเวลานานนั่นเอง ผักจอลอแลเป็นอาหารที่นิยมรับประทานในแถบรัฐฉานทางภาคเหนือ มีวิธีการปรุงที่ไม่ยาก เรามาเริ่มลงมือกันเลยนะคะ

โลกแห่งความฝันของหญิงสาวชื่อ "โซเฟีย"

“เมื่อปีที่ผ่านมา ฉันฝันเห็นตัวเองอยู่ในหมู่บ้านแห่งหนึ่งที่ฉันไม่เคยไปมาก่อน หมู่บ้านแห่งนั้นมีบ้านประมาณร้อยกว่าหลังคาเรือน ที่นั่นไม่มีการสู้รบ ชาวบ้านทุกคนช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ชีวิตสงบสุขเรียบง่าย ไม่ต้องหวาดกลัวทหารของทุกฝ่าย ชาวบ้านทำงานในไร่นา มีอาหารมากมายพอเพียงกับทุกคน ในฝันฉันเห็นตัวเองเป็นเจ้าหน้าที่สาธารณสุขที่กำลังอบรมความรู้ด้านสุขภาพให้กับคนอื่นๆ ในหมู่บ้าน ฉันมีความสุขมาก”