เมื่อทะเลสาบอินเลไม่เหมือนเดิม

โดย ธันวา สิริเมธี

กลางฤดูร้อนปี 2545 ฉันเดินทางไปยังทะเลสาบอินเล สถานที่ท่องเที่ยวชื่อดังในเขตรัฐฉาน ประเทศพม่าเป็นครั้งแรก แม้ว่าวันนี้เวลาจะผ่านไปนานนับแปดปีแล้ว แต่ความทรงจำที่มีต่อทะเลสาบ ผืนนี้กลับยังคงแจ่มชัดราวกับเพิ่งผ่านไปเมื่อวาน ภาพทะเลสาบน้ำจืดกว้างไกลสุดลูกหูลูกตา ชาวประมงพายเรือด้วยเท้าอย่างคล่องแคล่วตั้งแต่รุ่นเยาว์ไปจนถึงรุ่นอาวุโส เอกลักษณ์กลางผืนน้ำที่นำพานักท่องเที่ยวจากทุกมุมลกเดินทางมาเยือน ฉันยังจำได้ดีถึงบรรยากาศยามเช้าอันสุดแสนโรแมนติก สายหมอกลอยเอื่อยเหนือทะเลสาบ นึกถึงทีไรต้องนั่งอมยิ้มราวกับแอบหลงรักใครสักคน

เมกะโปรเจ็กท์ ขุมทรัพย์ของรัฐบาล ขุมนรกของประชาชน

ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา โครงการพัฒนาขนาดใหญ่ของรัฐบาล หรือที่ เรียกว่า เมกะโปรเจ็กท์ ได้ผุดขึ้นในพม่าหลายโครงการ  ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับ การผลิตและส่งออกพลังงานธรรมชาติ ซึ่งในสายตารัฐบาลทหารพม่า โครงการ เหล่านี้คือแหล่งรายได้มหาศาล ที่จะสามารถเสริมเขี้ยวเล็บของกองทัพให้ แข็งแกร่งต่อไป แต่สำหรับประชาชนแล้ว พวกเขาอาจต้องเผชิญกับหายนะ ครั้งใหญ่ในชีวิต หรือต้องพบกับความสูญเสียที่ไม่อาจเรียกคืนค่าชดเชยใดๆ จากรัฐบาลได้เลย

ลมหายใจรวยระริน บนต้นน้ำอิระวดี

โดย ซอว์ง อู

มิตจีนา เมืองหลวงของรัฐคะฉิ่น ประเทศพม่า
รถแวนสีขาวพาเราออกนอกเมืองมิตจีนามุ่งหน้าขึ้นไปทางทิศเหนือบนถนนคอนกรีตผิวเรียบ ซึ่งคนนำทางชาวเมืองมิตจีนากระซิบบอกด้วยความภูมิใจว่าเป็นผลงานของกองกำลังคะฉิ่นได้สร้างไว้ไม่ใช่รัฐบาลพม่า ถนนจึงมีสภาพดีกว่าในเมืองใหญ่ๆ อย่างย่างกุ้งเสียอีก แต่ชื่นชมได้ไม่นานนัก ถนนก็เริ่มแคบและขรุขระลงเรื่อยๆ ก่อนจะกลายเป็นทางดินคดเคี้ยว รถสองแถวที่แล่นสวนมาหอบเอาฝุ่นหนาเตอะที่กองอยู่บนผิวดินฟุ้งกระจายจนแทบมองไม่เห็นทางข้างหน้า

สองชั่วโมงผ่านไป เมื่อฝุ่นเริ่มจางลง สิ่งที่ปรากฏอยู่เบื้องหน้า คือ ภาพของแม่น้ำสองสายที่ชื่อ “เมขะ” และ “มาลิขะ” สะท้อนแสงแดดระยิบระยับและไหลมาบรรจบกันโดยมีภูเขาเตี้ยๆ สีเขียวครึ้มเป็นฉากหลัง

“มิตซง” คือชื่อที่สถานที่แห่งนี้ถูกเรียกขาน ซึ่งมีความหมายว่า “สบน้ำ” และที่นี่เองคือจุดเริ่มต้นของแม่น้ำอิระวดีอันเลื่องชื่อเรื่องความสวยงามและความอุดมสมบูรณ์ หล่อเลี้ยงผู้คนในพม่ามาช้านาน หากอิระวดีเป็นสายเลือดใหญ่ มิตซงก็คือหัวใจที่มีความสำคัญต่อผู้คนบนผืนแผ่นดินนี้ โดยเฉพาะคนต้นน้ำอย่างชาวคะฉิ่น*

วิกฤติป่าไม้ในพม่า ความขัดแย้งของผลประโยชน์

ภาพ Global Witness

เมื่อวันที่ 7 ตุลาคมที่ผ่านมา องค์กร global witness องค์กรพัฒนาเอกชนในประเทศอังกฤษ ซึ่งทำงานเน้นเรื่องความเชื่อมโยงของการทำลายทรัพยากรธรรมชาติกับความขัดแย้ง ได้แถลงข่าวเปิดตัวรายงาน "ความขัดแย้งของผลประโยชน์อนาคตอันไม่แน่นอนของป่าไม้ในประเทศพม่า" เวลา 19.00 น. ที่สมาคมผู้สื่อข่าวต่างประเทศแห่งประเทศไทย

หุบเขานู่เจียง สายน้ำสาละวินสีมมรกตที่ยูนนาน

โดย อาทิตย์ ธาราคำ

รถบัสคันเล็กพาผู้โดยสารเดิน ทางลัดเลาะไปตามถนน ที่คดเคี้ยวทอดไป ตามฝั่งน้ำสีเขียวสด เบื้องหน้าที่เห็นไกลๆ คือ ภูเขาหิมะมากมาย ที่ค่อยๆ ละลายลงมา เติมน้ำให้แม่น้ำสายนี้ วันนี้เรามาอยู่ที่แม่น้ำ สาละวินในยูนนาน ประเทศจีน

จากต้นกำเนิดบนที่ราบสูงทิเบต สายน้ำสามสาย คือ จิงสา (แยงซี) ลานซาง (แม่โขง) และ นู่เจียง (สาละวิน) ไหลขนานใกล้ชิดกันในเขตมณฑลยูนนาน เป็นระยะทาง ๑๗๐ กิโลเมตร ทั้งสามแม่น้ำไหลห่างกันไม่ถึง ๑๐๐ กิโลเมตรก่อนที่จะแยกจากกันไปสู่ทะเลตามทิศต่างๆ

เขื่อนสาละวิน โศกนาฏกรรมแห่งกอทูแล

โดย อาทิตย์ ธาราคำ

ชาวบ้านกะเหรี่ยงในเขตสาละวินฝั่งพม่ากล่าวถึงอภิมหา โครงการที่กำลังจะมาเยือนฟากตะวันออกของแผ่นดินกอทูเล หรือรัฐกะเหรี่ยงบนฝั่งน้ำสาละวิน

เมื่อต้นเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา กลุ่มปกป้องแม่น้ำกะเหรี่ยง (Karen Rivers Watch-KRW) ได้ออกรายงาน Salween Dams: Development Version of Burma Military Regime (เขื่อนสาละวิน: “การพัฒนา” ของรัฐบาลทหารพม่า) ซึ่งให้ข้อมูล ผลกระทบโดยเฉพาะมิติการเมืองและสังคมที่จะเกิดขึ้นหากโครงการ เขื่อนสาละวินเป็นจริง

ผู้ลี้ภัยกับโรคเท้าช้าง ค่าใช้จ่ายที่มองไม่เห็นจากการสร้างเขื่่อนสาละวิน

โดย หมอวิทย์

นางเอชา(ชื่อสมมุติ) เป็นแรงงานชาวไทยใหญ่ ไปโรงพยาบาล เนื่องจากมีอาการไข้และขาซ้ายบวมมาสามวันแล้ว เธอพยายามรักษาด้วยตนเองแต่อาการกลับหนักมากขึ้นจนเป็นอุปสรรคต่องานกวาดถนนในจังหวัดเชียงใหม่ซึ่งเป็นงานประจำของเธอ เธอขอลาหยุดงาน 1 วันเพื่อไปพบแพทย์ แม้ว่าเธอจะอพยพจากบ้านเกิดที่เมืองนายทางภาคกลางของรัฐฉาน ประเทศพม่ามาเป็นเวลาหลายปีแล้ว แต่แพทย์ก็ยังสันนิษฐานในเบื้องต้นว่าเธออาจจะป่วยเป็นโรคมาลาเรียมากกว่าโรคอื่นๆ เพราะเป็นโรคที่ระบาดในประเทศพม่า แพทย์ได้ขอเจาะเลือดเพื่อนำไปตรวจหาเชื้อมาลาเรียแต่ผลการตรวจไม่พบเชื้อดังกล่าวแต่อย่างใด

ตามรอยขบวนการค้าสัตว์ป่าในพม่า?*

เรื่อง/ภาพ มินท์ซอว์ **

ปลายปี พ.ศ. 2548 ณ ชายแดนรัฐฉาน ประเทศพม่ากับรุ่ยลี่ มณฑลยูนนาน ประเทศจีน ผู้นำหมู่บ้านคนหนึ่งกำลังถูกตั้งคำถามจากคนต่างถิ่น “ในป่าใกล้หมู่บ้านของคุณยังมีสัตว์ป่าเยอะไหม” เขานิ่งคิดก่อนจะตอบว่า“ผมคิดว่าพวกคุณที่อยู่ในเมืองน่าจะมีโอกาสได้เห็นสัตว์ป่ามากกว่าพวกเรานะ เพราะพวกคุณยังมีสวนสัตว์ แต่ป่าของพวกเราว่างเปล่า”

แสงตะเกียงดับแล้ว…..ที่ท่าตาฝั่ง

โดย POPI

ฉันรู้สึกเหนื่อย.... หลังจากกลับจากสบโขง อากาศวันนี้ค่อนข้างร้อนหลังจากนั่งคุยกับพ่อแม่หนึ่งในทีมที่เรามาด้วยกันเตือนฉันว่า “ กลับกันเถอะพี่ต้องกลับให้ทันซ้อมเพลงสำหรับวันพรุ่งนี้กันอีก”  ใช่สินะ.. พรุ่งนี้เป็นวันอาทิตย์พวกเราต้องไปโบสถ์นี่นา...  

คาซาวา นักต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชน และสิ่งแวดล้อมชาวกะเหรี่ยง

รู้จักคนดังฉบับนี้ ขอแนะนำให้รู้จัก คาซาวา ชายหนุ่มกะเหรี่ยง วัย 33 ปี เจ้าของรางวัลด้านสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมระดับโลกหลายรางวัล คาซาวา เกิดและเติบโตในกรุงย่างกุ้ง เมืองหลวงของประเทศพม่า เมื่ออายุเพียง 18 ปี เขาเป็นหนึ่งในผู้นำนักศึกษาที่เดินขบวนเรียกร้อง ประชาธิปไตยเมื่อปี ค.ศ.1988 เขาถูกจับขังและทรมานโดยเจ้าหน้าที่รัฐบาล ทหารเป็นเวลา 3 วัน หลังจากเขา ได้รับการปล่อยตัวเป็นอิสระ เขาตัดสินใจเดินทางไปยังชายแดนประเทศพม่า-ไทย ด้านเทือกเขาตะนาวศรี เขาได้พบผู้คนมากมายในเขตชนบทถูกละเมิด สิทธิมนุษยชนโดยรัฐบาลทหาร จึงเริ่มตัดสินใจเก็บข้อมูลเกี่ยวกับการละเมิด สิทธิมนุษยชนเพื่อนำเผยแพร่ออกสู่โลกภายนอก

ก้าวย่างบนทางฝันเพื่อสร้างชุมชนเข้มแข็งของหนุ่มกะเหรี่ยง

ตลอดระยะเวลาเกือบครึ่งทศวรรษที่ผ่านมา เปลวไฟสงครามที่คุโชนไปทั่วรัฐกะเหรี่ยง ประเทศพม่า ได้ทำให้ชาวกะเหรี่ยงนับล้านคนต้องพลัดพรากจากถิ่นฐานเข้าไปซ่อนอยู่ในป่าและหนีมายังชายแดนไทย ดิ้นรนเพื่อให้มีชีวิตอยู่รอดในแต่ละวันอย่างยากลำบาก มองไม่เห็น ความหวังในอนาคตข้างหน้า ทว่า บนหนทางที่มืดมิดยังมีคนหนุ่มสาวหลายคนที่พยายามจุดประกายไฟความฝันเพื่ออนาคตของชุมชนกะเหรี่ยงให้เข้มแข็งมากยิ่งขึ้น และหนึ่งในผู้ที่มีความใฝ่ฝันอันงดงามและได้ลงมือทำมาตลอดระยะเวลาหลายปี คือ ชายหนุ่มวัย 35 ปีที่มีชื่อว่า โพดา (นามสมมุติ)